TARIMSAL ARAZİLERİN SATILMASI HALİNDE SINIRDAŞ TARIMSAL ARAZİ MALİKLERİ DE ÖNALIM HAKKINA SAHİPTİR. TARIMSAL ARAZİ, SINIRDAŞ MALİKLERDEN BİRİNE SATILDIĞI TAKDİRDE, DİĞER SINIRDAŞ MALİKLER ÖNALIM HAKLARINI KULLANAMAZLAR. ÖNALIM HAKKINA SAHİP BİRDEN FAZLA SINIRDAŞ TARIMSAL ARAZİ MALİKİNİN BULUNMASI HALİNDE, TARIMSAL BÜTÜNLÜK ARZ EDEN SINIRDAŞ ARAZİ MALİKİNE ÖNALIMA KONU TARIMSAL ARAZİNİN MÜLKİYETİNİN DEVRİNE KARAR VERİR

Tarımsal arazilerin satılması

Ön alım hakkı

Komşu arazi ön alım hakkı

Tarımsal arazi ön alım hakkı

Sınırdaş tarımsal arazi

Sınırdaş tarımsal arazi ön alım hakkı

Tarımsal bütünlük arz eden sınırdaş arazi

Yargıtay 14.Hukuk Dairesi 17.01.2019 Tarih, 2016/3990 Esas, 2019/486 Karar Sayılı İçtihat Metni

“Dava, önalım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Davacı vekili, X parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu, dava konusu Y parsel sayılı taşınmazın ../../…. tarihinde davalıya satıldığını, 6537 sayılı Kanun ile Değişik 5403 sayılı Kanun’un 8/İ maddesi uyarınca önalım hakkının bulunduğunu beyanla, Y parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptali ile adına tescilini istemiştir.

Davalı vekili, davacının satış bedelini yüksek bulması sebebi ile taşınmazı satın almadığını, satış bedelinin tapuda …. TL gösterilmiş ise de dava tarihinden sonra bu durumun vergi dairesi nezdinde ve vergisi ödenmek suretiyle düzeltildiğini, taşınmazların gerçek değerinin …..TL olduğunu beyanla, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, Y parsel sayılı taşınmazın davacıya ait X parsel sayılı taşınmaz ile sınırdaş olduğu ve davacının 6537 sayılı Kanun ile Değişik 5403 sayılı Kanun’un 8/İ maddesi uyarınca önalım hakkının bulunduğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmü, davalı vekili temyiz etmiştir.

1- Yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve tüm dosya içeriğine göre davalılar vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.

2- Somut olayda, dava konusu Y parsel sayılı taşınmazın ….. tarihinde davalıya satış yoluyla devredildiği, davacının X parsel sayılı taşınmazın tam hisse ile maliki olduğu ve … Kadastro Müdürlüğü tarafından dosyaya gönderilen davacıya ait taşınmaz ile komşu parselleri gösterir pafta ve kroki örneğine göre, davacıya ait X parsel sayılı taşınmaz ile davalı tarafından satın alınan Y parsel sayılı taşınmazın sınırdaş olduğu anlaşılmaktadır.

5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun 30.04.2014 tarihli 6537 sayılı Kanunu’un 5. maddesi ile değişen 8/İ maddesi “… tarımsal arazilerin satılması halinde sınırdaş tarımsal arazi malikleri de önalım hakkına sahiptir. Tarımsal arazi, sınırdaş maliklerden birine satıldığı takdirde, diğer sınırdaş malikler önalım haklarını kullanamazlar. Önalım hakkına sahip birden fazla sınırdaş tarımsal arazi malikinin bulunması halinde, tarımsal bütünlük arz eden sınırdaş arazi malikine önalıma konu tarımsal arazinin mülkiyetinin devrine karar verir.” hükmünü içermektedir.

5403 sayılı Torak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun amacı, toprağın korunması, geliştirilmesi, tarım arazilerinin sınıflandırılması, asgari tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüklerinin belirlenmesi ve bölünmelerinin önlenmesi, tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazilerin çevre öncelikli sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak planlı kullanımını sağlayacak usul ve esasların belirlenmesi, olarak düzenlenmiştir.

5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nda öngörülen bütünlük ekonomik bütünlük olup, fiziki ve maddi bütünlük değildir. Anayasa Mahkemesinin 30.10.2014 tarih, 2014/133 E., 2014/165 K. sayılı Kararında da işaret edildiği üzere “İşletmeyi meydana getiren taşınmaz mallar arasında bir tek arazi parçası bulunabileceği gibi, birden çok arazi parçası da bulunabilir. Tarımsal işletmenin ekonomik bütünlüğe sahip olması, işletmeyi oluşturan taşınır ve taşınmaz mallar arasında fonksiyonel bir birlik ve bağlılığın bulunmasını gerektirmektedir. Ekonomik bütünlük, tarım parselleri arasında fiziki bütünlük bulunmasını zorunlu kılmamaktadır. Bu itibarla bir işletmenin birbirinden kopuk birden fazla araziden oluşması da mümkündür. İşletmeyi oluşturan arazi, bina ve diğer yapılar ile alet ve makineler aynı kişi tarafından ortak bir merkezden yönetilebildiği takdirde bu malların ekonomik bütünlük arz ettiği kabul edilir.” Bu sebeple taşınmazın hangi sınırdaş araziyle “tarımsal ekonomik bütünlük” oluşturduğunun teknik olarak tespiti gerekmektedir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş ise de 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun 8/İ maddesine göre, X ve Y parsel sayılı taşınmazların aralarında tarımsal bütünlük olup olmadığının mahallinde yeniden keşif yapılarak, bilirkişi marifetiyle araştırılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, değinilen yönler gözetilmeden, yetersiz bilirkişi raporları nazara alınarak ve eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bu sebeple hükmün bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın istek halinde yatırana iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 17.01.2019 tarihinde oy çokluğu ile karar verildi.

(Muhalif) (Muhalif)

KARŞI OY

Dava, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda 6537 sayılı Yasa ile yapılan değişikliğe dayalı, tarımsal arazilerin satışı halinde sınırdaş tarımsal arazi malikinin önalım hakkına ilişkindir.

Dava konusu … Mahallesi, X parsel sayılı tarla vasfındaki taşınmaz ….. tarihinde satışa konu olmuş, sınırdaş tarımsal arazi maliki davacı tarafından süresi içerisinde belirtilen yasanın 8/i maddesi gereğince yasal önalım hakkı dava açılarak kullanılmıştır.

5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi kullanımı Kanununda 6537 sayılı Yasa ile 30.04.2014 tarihinde yapılan değişiklikle tarımsal arazinin parçalanarak bütünlüğünün bozulmasını engellemek ve asgari tarımsal arazi büyüklüğünün altındaki tarım arazilerinin komşu parsellerle birleşmesini sağlamak amacıyla sınırdaş arazi malikine önalım hakkı tanınmıştır. Yasanın metninde ve gerekçesinde önalım hakkı ile ilgili Türk Medeni Kanunun hükümlerine atıf yapılmış, farklı bir koşul getirilmemiştir. Bu nedenle tarımsal arazinin devri halinde sınırdaş tarımsal arazi malikleri dava yolu ile önalım hakkını kullanabileceklerdir. Önalım hakkını kullanan birden fazla sınırdaş tarımsal arazi malikinin bulunması halinde tarımsal bütünlük arz eden sınırdaş arazi malikine tarımsal arazinin devrine karar verileceği yasanın 8/İ-2. bent son cümlesi ile belirtilmiş ise de önalım hakkını kullanan sınırdaş tarımsal arazi malikinin birden fazla olmaması halinde tarımsal bütünlük oluşturması gerektiğine dair bir koşul konulmamıştır.

 

 

ADRES VE İLETİŞİM

Avukat Burak Cem Tosun

Burak Cem Tosun Avukatlık ve Danışmanlık / Hukuk Bürosu

Adres :Mebusevleri Mahallesi Önder Caddesi No:10/5 Çankaya Ankara

İş Tel: 0312 385 41 88

Cep Tel :0507 453 43 33

E-mail :av.burakcemtosun@gmail.com

Call Now Button